Ở nội dung 400m tự do nam tại Asiad Aichi-Nagoya, giữa tiếng hò reo vang dội, Trương Triển Thạc, người chạm đích đầu tiên, nổi lên khỏi mặt nước, hướng về ống kính, chậm rãi dùng tay ra hiệu: "1, 2, 3, 4, 5, 6, 7!"

Mới 19 tuổi, anh đã hoàn thành một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử bơi lội Trung Quốc: bảy huy chương vàng trong một kỳ Asiad. Anh vượt qua Rikako Ikee với sáu HCV năm 2018, vượt qua Trương Vũ Phi với sáu HCV năm 2023, cân bằng thành tích bảy HCV của xạ thủ Triều Tiên Seo Gil-san năm 1982, ghi tên mình vào lịch sử Asiad.

Điều này khiến mọi người không khỏi nhớ lại, chỉ vài ngày trước, khi môn bơi vừa bắt đầu không lâu, Phan Triển Lạc lúc trả lời phỏng vấn phóng viên đã nói lớn: "Cậu ấy là đứa con của phép màu."

Hãy quay kim đồng hồ ngược lại mười tháng.

Tháng 11/2025, tại Trung tâm Đại Vận Thâm Quyến, Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ 15. Trương Triển Thạc 18 tuổi đã giành liền năm huy chương vàng trong vòng tám ngày - 200m, 400m, 800m và 1500m tự do, cùng tiếp sức 4x200m tự do, đồng thời ba lần phá kỷ lục trẻ quốc gia, khiến mọi người kinh ngạc.

Nhưng khi đó, truyền thông vẫn thích gọi anh là "ngôi sao hy vọng" hơn - từ "hy vọng" có nghĩa là không phải hiện tại, mà là tương lai.

Sau cuộc thi, trước phóng viên, Trương Triển Thạc liên tục nói "tôi không thấy mình xứng đáng với danh hiệu này", "không thể nói thời đại của tôi đã đến".

Với người ngoài, đây là sự khiêm tốn điển hình; nhưng chỉ những người hiểu anh mới biết, đây là lời tuyên bố sau khi đã nhắm tới mục tiêu mới.

Chưa đầy một năm sau, Trương Triển Thạc đã đứng trên bục xuất phát ở Nagoya. Anh đăng ký đủ cả năm nội dung cá nhân tự do từ 100m, 200m, 400m, 800m đến 1500m, cộng thêm ba nội dung tiếp sức - cư dân mạng đùa gọi là "combo trọn gói bơi tự do".

Nhưng khi đó, ngay cả người hâm mộ bơi lội lạc quan nhất cũng chỉ cho rằng Trương Triển Thạc có thể giành bốn đến năm huy chương vàng trong số đó, sánh ngang phong độ tốt ở Đại hội Thể thao toàn quốc, đã là kịch bản tươi đẹp không dám mơ tới.

Thế nhưng, tám ngày, bảy HCV, sáu kỷ lục - tiếc nuối duy nhất đến từ nội dung 100m tự do nam, anh về thứ tư ở chung kết, lỡ huy chương trong gang tấc.

Nếu nói Đại hội Thể thao toàn quốc chứng minh sức thống trị của Trương Triển Thạc trong nước, thì việc đăng quang vua bảy HCV tại Asiad năm nay chính là thử thách xác nhận mà anh phát động hướng tới danh hiệu "đẳng cấp hàng đầu thế giới".

Hãy nhìn bảng thành tích của anh -

200m tự do nam, 1 phút 43 giây 49, phá kỷ lục châu Á, thành tích này tốt hơn thành tích vô địch của nhà vô địch Olympic Paris Popovici (1 phút 44 giây 72), đứng số một thế giới mùa giải 2026. 400m tự do nam, 3 phút 41 giây 28, cũng tốt hơn thành tích 3 phút 41 giây 78 của nhà vô địch Olympic Paris Martens.

Và ngay cả ở 800m tự do, anh cũng chỉ chậm hơn kỷ lục Olympic 7 phút 38 giây 19 của nhà vô địch Paris Wiffen hơn 4 giây; ở 1500m tự do, khoảng cách với kỷ lục thế giới 14 phút 30 giây 67 của nhà vô địch Paris Finke còn chưa tới 12 giây.

Cần biết rằng, hai năm trước ở Paris, cả ba nội dung cá nhân của Trương Triển Thạc đều không vào được chung kết - điều này cũng khiến người ta không khỏi mơ tưởng, nếu là Los Angeles hai năm tới, anh sẽ tiến hóa đến mức nào?

Ngày 21/9, ngày thi đấu thứ hai của môn bơi tại Asiad.

Chung kết tiếp sức 4x200m tự do nam.

Đối thủ lớn nhất của đội bơi Trung Quốc rõ ràng là Nhật Bản và Hàn Quốc. Sau khi hai lượt đầu kết thúc, Trung Quốc đã bị Nhật Bản bỏ xa tới 3,47 giây - gần như khoảng cách 4 thân người.

Lượt thứ ba then chốt là con át chủ bài Phan Triển Lạc, anh không phụ kỳ vọng, rút ngắn khoảng cách xuống 1,89 giây, và trao mọi hy vọng lội ngược dòng cho Trương Triển Thạc ở lượt cuối.

Người bơi lượt cuối của Nhật Bản là Tomoyuki Matsushita, người vừa thắng Uông Thuận để giành huy chương vàng 200m hỗn hợp nam.

Sau khi xuống nước, Trương Triển Thạc không hoảng loạn, không tăng tốc sớm, chỉ bơi theo nhịp độ của mình, vậy mà khoảng cách đã rút ngắn từng mét một bằng mắt thường cũng thấy.

Sau 100m đầu, khoảng cách còn 1,15 giây; thêm 50m nữa, khoảng cách chỉ còn 0,71 giây.

50m cuối cùng, Trương Triển Thạc dốc toàn lực tăng tốc, nước rút, chỉ mất 30m đã vượt lên, cuối cùng chạm tường đầu tiên với thành tích 7 phút 00 giây 17, ngược lại dẫn Nhật Bản 0,88 giây để vô địch, đồng thời phá kỷ lục châu Á.

Nói cách khác, ở lượt bơi này, Trương Triển Thạc bơi nhanh hơn đối thủ tới 2,77 giây!

Sau cuộc thi, phóng viên hỏi anh cảm giác thế nào khi thấy Nhật Bản dẫn trước, anh trả lời rất bình thản: "Thi đấu bình thường thôi", "vì tôi biết sớm muộn gì cũng sẽ vượt qua họ".

Không tự mãn, cũng không phóng đại, mà là sự tự tin tuyệt đối vào bản thân.

Tomoyuki Matsushita nghiến răng: "Huy chương bạc rốt cuộc vẫn là huy chương bạc, trước khi rửa sạch nỗi nhục này tôi tuyệt đối sẽ không quên."

Phan Triển Lạc vỗ tay cười lớn: "Trương Triển Thạc là nhà vô địch nội dung cá nhân, sải tay dài nhất, đủ thiên thời địa lợi nhân hòa nên xếp cậu ấy bơi cuối, lượt cuối của cậu ấy luôn có phép màu, cậu ấy là đứa con của phép màu."

Ngày 22/9 là chung kết 1500m tự do nam.

Trước cuộc thi, VĐV Nhật Bản Kazushi Imafuku công khai khiêu chiến trên mạng xã hội cá nhân: "Trương Triển Thạc cứ để tôi đánh bại!"

Anh đương nhiên có cơ sở để tự tin - tại giải bơi Pan Pacific một tháng trước, Kazushi Imafuku bơi 14 phút 42 giây 59, phá kỷ lục quốc gia Nhật Bản và giành huy chương bạc, đánh bại Trương Triển Thạc, người thi đấu cùng lượt chỉ bơi 14 phút 47 giây 24 và xếp thứ tư.

Trương Triển Thạc không đáp lại.

Trong cuộc thi, Trương Triển Thạc cũng không vội tăng tốc dẫn đầu, mà bám chắc phía sau nhóm dẫn đầu, đến sau mốc 1000m mới bắt đầu tăng tốc vượt lên.

Cuối cùng, anh vô địch với 14 phút 42 giây 42, cải thiện thành tích cá nhân tốt nhất gần 5 giây.

Sau khi chạm tường, Trương Triển Thạc đặt ngón trỏ lên môi, làm động tác "suỵt" kinh điển, rồi chỉ ngón trỏ xuống dưới, cuối cùng dang hai tay.

Sau cuộc thi, phóng viên hỏi động tác ăn mừng này có ý nghĩa gì, anh nói rất thẳng: "Động tác ăn mừng khá ngầu."

"Hơn nữa," anh bổ sung: "Hôm nay tôi có lý do không thể thua, tôi nén một cục tức, phải trả mối thù ở giải bơi Pan Pacific."

Kazushi Imafuku? Anh ta thậm chí còn không giành được huy chương bạc.

Chàng trai 19 tuổi lần đầu tiên thể hiện mặt ngạo nghễ trong tính cách của mình trên đấu trường Asiad. Nhưng sự "ngạo nghễ" này không phải là trút cảm xúc bằng lời nói, mà là để sự thật lên tiếng, để thành tích lên tiếng, để huy chương vàng lên tiếng.

Cùng ngày, ngoài ống kính truyền hình, Trương Triển Thạc vừa bơi xong 1500m thậm chí vẫn còn sức tranh thủ bơi vòng loại tiếp sức 4x100m hỗn hợp, và bơi lượt tự do cuối cùng.

Kết quả, Trung Quốc đi tiếp với vị trí thứ hai vòng loại, ở chung kết các đồng đội thuận lợi vô địch, theo quy định, anh "nằm không" cũng thắng thêm một huy chương vàng.

Ngày 23/9, chung kết 200m tự do nam.

Đối thủ của Trương Triển Thạc là kình ngư nổi tiếng Hàn Quốc Hwang Sun-woo, người từng giữ kỷ lục châu Á.

Đây cũng là trận đấu thực sự cam go đầu tiên mà anh gặp phải tại Asiad năm nay.

Ở 100m đầu, Hwang Sun-woo dẫn trước; đến mốc 150m, Trương Triển Thạc vẫn kém 0,19 giây. Với VĐV đẳng cấp hàng đầu, 0,19 giây trong 50m đã là một ưu thế khá lớn.

Nhưng Trương Triển Thạc chỉ tăng tốc.

Ở 50m cuối, anh bơi với thành tích phân đoạn 25 giây 96 đáng sợ, khí thế như rồng như hổ tạo áp lực tâm lý rất lớn cho Hwang Sun-woo, khiến đối thủ thậm chí bị biến dạng động tác, cuối cùng bị Trương Triển Thạc vượt qua thành công.

1 phút 43 giây 49, phá kỷ lục châu Á, thậm chí tốt hơn thành tích giành huy chương vàng Olympic Paris hai năm trước.

Còn câu trả lời của Trương Triển Thạc khi trả lời phỏng vấn sau cuộc thi lại khác hẳn dự đoán của tất cả mọi người: "Nói thật tôi chưa bao giờ nghĩ mình có thể giành tấm huy chương vàng này, tôi chỉ rất khao khát có được nó."

Khao khát. Điều không chắc chắn là phản ứng của đối thủ và kết quả; điều chắc chắn là bản thân sẽ dốc toàn lực - cách thể hiện độc đáo kết hợp giữa "khiêm tốn" và "tham vọng" này gần như xuyên suốt mọi cuộc phỏng vấn sau thi đấu của Trương Triển Thạc trong suốt Asiad.

Ngày 24/9, lịch thi đấu của Trương Triển Thạc có thể nói là điên rồ.

Ở chung kết 800m tự do nam, anh bơi 7 phút 42 giây 49, phá kỷ lục Asiad để vô địch, bỏ xa VĐV Nhật Bản Kaito Tabuchi gần 1,4 giây, truyền thông Nhật Bản liên tục than thở: "Ai sẽ ngăn cản Trương Triển Thạc?"

Sau cuộc thi, anh nghỉ chưa đầy nửa tiếng đã đứng trên bục xuất phát tiếp sức 4x100m tự do nam.

Bơi lượt thứ ba, sau khi nhận lượt anh lại một lần nữa lội ngược dòng, trao lợi thế dẫn trước cho Phan Triển Lạc ở lượt cuối. Cuối cùng, toàn đội phá kỷ lục châu Á với thành tích 3 phút 10 giây 60.

Phan Triển Lạc khen người em nhỏ của mình không ngớt: "Triển Thạc vừa bơi xong 800m tự do mà vẫn có thành tích phân đoạn 47 giây 65, mang lại cho tôi rất nhiều tự tin."

Cuối cùng, vào ngày bế mạc môn bơi, ở chung kết 400m tự do nam, Trương Triển Thạc đã không thể cản nổi, giành chức vô địch với ưu thế rất lớn, đăng quang vua bảy HCV Asiad, và gần như đã sớm chắc suất MVP của Asiad năm nay.

Sau cuộc thi, anh lại than khó tìm đối thủ: "Giả sử hôm nay nếu Martens hoặc Short ở bên cạnh tôi, có lẽ thành tích còn xuất sắc hơn."

Điều khiến người ta càng nghĩ càng thấy đáng sợ - đằng sau sáu ngày thi đấu, bảy huy chương vàng là tổng quãng đường bơi khủng khiếp vượt quá 4000m. Nền tảng thể lực như quái vật này gần như là tố chất cần thiết đằng sau mỗi cái tên "vĩ đại" trong lịch sử thi đấu môn bơi.

Có phóng viên hỏi bí quyết thi đấu nhiều cự ly, Trương Triển Thạc nghiêm túc giải thích: "Nội dung 200m có thể nâng cao tốc độ nước rút cuối cùng ở nội dung 1500m, nội dung 1500m có thể đảm bảo sức bền nửa sau ở các nội dung 200m, 400m, 800m. Đây là một mô hình tập luyện tốt."

Nghe xem, đó có phải là lời người thường nói không?

Màn thể hiện kỳ diệu của Trương Triển Thạc khó có thể không khiến người ta nghĩ đến cái tên ấy - Tôn Dương.

Đúng vậy, trước Trương Triển Thạc, trong lịch sử bơi tự do nam Trung Quốc, người có thể trải rộng mọi cự ly từ 200m đến 1500m và đồng thời duy trì sức cạnh tranh ngôi vô địch ở tất cả các nội dung chỉ có một người duy nhất.

Trời ban cho Tôn Dương tài năng quý giá, nhưng trong sự nghiệp của anh luôn có một giả thiết không thể xua tan: nếu anh có được tâm trí trưởng thành hơn, tương xứng với tài năng, nếu ở thời kỳ đỉnh cao anh có thể quản lý tốt hơn việc phân phối thể lực, cảm xúc và nhịp độ thi đấu, thành tựu của anh có lẽ còn vượt xa như vậy.

Và giờ đây, Trương Triển Thạc 19 tuổi vừa hay đứng ở đầu bên kia của "lằn ranh nếu như" này.

Tại Đại hội Thể thao toàn quốc, anh đánh bại hai nhà vô địch Olympic Tôn Dương và Phan Triển Lạc, nhưng sau cuộc thi lại nói "vẫn phải khiêm tốn học hỏi họ".

Đăng quang vua năm HCV Đại hội Thể thao toàn quốc, trước lời khen của phóng viên, anh lại liên tục nhấn mạnh: "Vu Tử Địch mới 13 tuổi, cô ấy giỏi hơn tôi nhiều."

Sau khi một mình giành bảy HCV tại Asiad, trước ống kính, anh nói "bây giờ tôi bình tĩnh hơn tôi tưởng", "sẽ biến bảy tấm huy chương vàng này thành động lực lớn hơn".

Tại Asiad lần này, Trương Triển Thạc nhiều lần trình diễn màn "bám theo - tăng tốc - lội ngược dòng", điều này vừa cần sự tự tin tuyệt đối vào thực lực bản thân, vừa cần khả năng phán đoán bình tĩnh tình hình trận đấu - nhưng hai tố chất này cùng xuất hiện ở một chàng trai 19 tuổi thì khó mà không khiến người ta ấn tượng sâu sắc.

Tạp chí bơi lội uy tín nước ngoài "Swimming", ngoài việc kinh ngạc trước sải tay 2m10 đáng kinh ngạc của Trương Triển Thạc, còn hết lời ca ngợi kỹ thuật bơi của anh, đặc biệt chỉ ra rằng: điều đáng sợ nhất ở Trương Triển Thạc là anh có thể luôn giữ cơ thể ở tư thế nằm ngang, cao sát mặt nước, kỹ thuật này có thể giảm tối đa lực cản trực diện. Hơn nữa, nhịp quạt tay bắt chéo phía trước cùng kiểu đạp chân bốn nhịp hai nhẹ hai mạnh giúp anh giữ vị trí một cách tiết kiệm nhất ở giai đoạn đầu và giữa; khi cuộc đua bước vào 50m hoặc 100m cuối, anh lại có thể lập tức chuyển sang chế độ nước rút với quạt tay bắt chéo hỗn hợp và đạp chân nhanh, đồng thời giữ nguyên chất lượng quạt tay khuỷu cao và đạp chân cá heo nghiêng người sau khi quay vòng mà không biến dạng.

Thật khó tưởng tượng độ thuần thục kỹ thuật được tôi luyện hàng nghìn lần như vậy lại xuất hiện ở một chàng trai mới 19 tuổi.

Sau khi đăng quang bảy HCV, Trương Triển Thạc đưa ra tuyên bố mới: "Tiếp theo, tôi sẽ nước rút hướng tới kỷ lục thế giới. Không kiêu ngạo, không nóng vội, dũng cảm tiến lên." Tài năng mang lại cơ sở vững chắc, thành tích mang lại sự tự tin. Chàng trai 19 tuổi nóng lòng muốn một lần nữa đo lường giới hạn năng lực của mình.

Tuy nhiên, làng bơi thế giới hiện nay là một cục diện cạnh tranh khốc liệt chưa từng có.

Ở 200m tự do, ngoài Popovici vừa bước vào thời kỳ hoàng kim của sự nghiệp, còn có Marchand và Hobson đang rình rập; ở 400m tự do, Martens là đối thủ anh không thể né tránh - dù thành tích năm nay của Trương Triển Thạc đã nhanh hơn, nhưng cuộc đấu trí tâm lý ở chung kết các giải lớn là một cấp độ khác; ở 800m tự do, nhà vô địch thế giới Djavadi, bộ ba người Đức Liebmann, Schwarz và Martens, nhà vô địch Tokyo Short và nhà vô địch Paris Wiffen đã tạo thành thế hỗn chiến; ở 1500m tự do, kỷ lục thế giới Finke lập ở Paris còn chưa kịp nóng đã bị Liebmann phá với thành tích đáng sợ 14 phút 26 giây 79, cải thiện gần 4 giây...

Mỗi đối thủ trong số này đều đang ở phong độ đỉnh cao hoặc là người giữ kỷ lục thế giới. Còn sự toàn diện của Trương Triển Thạc, trên đấu trường châu Á đương nhiên là sức thống trị tuyệt đối, nhưng trên đấu trường thế giới, liệu nó có ngược lại trở thành gánh nặng cho việc đột phá trọng điểm của anh?

Sức lực của một VĐV rốt cuộc là có hạn, chu kỳ tập luyện, phân phối thể lực, mài giũa kỹ thuật, mỗi thứ đều cần thời gian. Toàn diện có nghĩa là anh có sức cạnh tranh ở mọi nội dung, nhưng cũng có nghĩa là ở bất kỳ nội dung nào, anh cũng không thể dồn toàn bộ nguồn lực vào một điểm như những VĐV "chuyên một nội dung".

Đây chính là câu hỏi mà Trương Triển Thạc cần trả lời nhất sắp tới: rốt cuộc anh muốn làm một chiến binh toàn năng "nội dung nào cũng vào chung kết", hay muốn làm một vị vua tuyệt đối "vô địch không đối thủ ở một nội dung nào đó"? Lựa chọn thứ nhất giúp anh trở thành gương mặt quen thuộc ở các giải lớn, nhưng lựa chọn thứ hai mới giúp anh đứng trên bục cao nhất của Olympic.

Tất nhiên, bản thân câu hỏi này cũng là một sự xa xỉ. Trong lịch sử bơi lội Trung Quốc, chưa từng có VĐV nam nào có thể đồng thời sở hữu sức cạnh tranh đẳng cấp thế giới ở tất cả các nội dung tự do cự ly trung bình và dài. Thời kỳ đỉnh cao của Tôn Dương, nội dung chính chủ yếu tập trung ở 400m tự do và 1500m tự do, 200m tự do chủ yếu là nội dung phụ. Còn điểm đặc biệt của Trương Triển Thạc chính là anh đã đẩy sự "toàn diện" này lên một tầm cao chưa từng có.

Có lẽ, chúng ta vốn không nên dùng trí tuệ của người thường để đoán định giới hạn của thiên tài - đã đến cả Phan Triển Lạc cũng nói cậu ấy là đứa con của phép màu, vậy tại sao chúng ta không thể tin rằng, ở Los Angeles hai năm tới, anh sẽ tạo ra nhiều phép màu hơn nữa cho chúng ta?

Cập nhật lúc 2026-09-27 15:03